Kanuni za Mavazi kwa Wanawake katika Uislamu

Ukweli Umefunuliwa

Mwenyezi Mungu anatukumbusha katika Kurani kwamba Hatujaweka ugumu wowote juu yetu, wanaume na wanawake wote, katika kutekeleza dini yetu:

"Piganeni kwa ajili ya Mwenyezi Mungu kama ipasavyo kupigania sababu Yake. Amewachagua ninyi na hakuweka ugumu wowote juu yenu katika kutekeleza dini yenu – dini ya baba yenu Ibrahimu…" (22:78) 

Kurani inatupa kidokezo kwamba wanawake, wakati wa Mtume, hawakuwekewa ugumu na hawakufunikwa (hijabu):

"Zaidi ya makundi yaliyoelezwa kwenu, mmeharamishwa kuoa wanawake wengine wowote, wala hamwezi kubadilisha mke mpya (kutoka makundi yaliyoharamishwa), haijalishi ni kiasi gani mnapenda uzuri wao.  Lazima mridhike na wale ambao tayari wamehalalishwa kwenu. Mwenyezi Mungu ni mwangalifu juu ya mambo yote." (33:52) 

Ni wazi, huwezi kupenda uzuri wao ikiwa wamefunikwa.

Kwa mujibu wa Kurani, vazi bora ni "vazi la uadilifu" na sio "hijabu" kama tunavyoelewa kutoka aya ifuatayo:

Enyi wana wa Adamu, tumewapatia mavazi ya kufunika miili yenu, na pia kwa anasa.  Lakini vazi bora ni vazi la uadilifu.  Hizi ni baadhi ya ishara za Mwenyezi Mungu, ili wapate kuzingatia." (7:26) 

Ni wazi, “wanazuoni wa Kiislamu” hawazingatii Kurani. Wanaona "hijabu" kama vazi bora ingawa tutaonyesha, Mungu akipenda, baadaye katika makala haya kwamba neno "hijabu" halihusiani na kanuni za mavazi kwa wanawake.

Wanawake watafunika vifua vyao (matiti) na sio uso au nywele kulingana na aya 24:31 katika Kurani:

"Na waambie wanawake Waumini wainamishe macho yao, na wahifadhi tupu zao. Wala wasionyeshe uzuri wao isipokuwa ule unaodhihirika.  Na wafunike (khimar kwa Kiarabu) vifua vyao, wala wasilegeze kanuni hii mbele ya asiyekuwa waume zao, baba zao, baba za waume zao, watoto wao, watoto wa waume zao, kaka zao, watoto wa kaka zao, watoto wa dada zao, wanawake wengine, watumishi wa kiume au wafanyakazi ambao matamanio yao ya kingono yamebatilishwa, au watoto ambao hawajafikia umri wa kubalehe.  Wala wasipige miguu yao wanapotembea ili kutikisa na kufichua maelezo ya miili yao.  Nyote tubuni kwa Mwenyezi Mungu, enyi Waumini, ili mpate kufanikiwa." (24:31)

Neno la Kiarabu "Khimar" (sio Hijab) katika aya ya 24:31 hapo juu linamaanisha “kifuniko.”  Tafsiri nyingi za jadi zimeathiriwa waziwazi na hadithi zinazodaiwa kuwa za mtume na kuchukua neno "Khimar" kama "Hijab" (utaji)!  Moja ya tafsiri maarufu za Kiingereza za Kurani zinazotumiwa na Waislamu wa jadi ni ya A. Yusuf Ali, Bwana Yusuf Ali alitafsiri aya ya 24:31 hapo juu kama "…wanapaswa kuvuta "vitaji" vyao juu ya vifua vyao…". Upotoshaji ni dhahiri; neno la Kiarabu la utaji" ni hijab" na sio "khimar"!

Kwa mujibu wa Kurani, wanawake watarefusha nguo zao:

"Ewe Mtume, waambie wake zako, binti zako, na wake za waumini kwamba watarefusha nguo zao.  Hivyo, watatambulika na kuepuka kutukanwa.  Mwenyezi Mungu ni Mwingi wa Kusamehe, Mwingi wa Rehema." (33:59)

Mwanamke anaweza kulegeza kanuni zake za mavazi katika hali zifuatazo:

"Wanawake wanaweza kulegeza (kanuni zao za mavazi) karibu na baba zao, wana wao, kaka zao, wana wa kaka zao, wana wa dada zao, wanawake wengine, na watumishi wao.  Watamcha Mwenyezi Mungu.  Mwenyezi Mungu anashuhudia kila kitu." (33:55) 

Tafadhali kumbuka kwamba katika kesi ya mtumishi wa kiume tunahitaji kurejelea Kurani 24:31 iliyotajwa hapo awali. Wanawake wazee wanaweza pia kulegeza kanuni zao za mavazi chini ya masharti fulani (24:60).

Ni wazi kutokana na aya zilizotajwa hapo juu kwamba kanuni za mavazi kwa wanawake wa Kiislamu kwa mujibu wa Kurani ni uadilifu na unyenyekevu na sio utaji (hijab)!

Neno la Kiarabu "hijab" katika aya saba zifuatazo za Kurani linarejelea kitu kingine isipokuwa kanuni za mavazi kwa wanawake:

Kizuizi kinawatenganisha (Wa bayna-humaa hijaab), wakati Purgatory inakaliwa na watu wanaotambua kila upande kwa sura zao.  Watawaita wakaaji wa paradiso:"Amani iwe juu yenu."  Hawakuingia (paradiso) kwa matakwa tu." (7:46)

"Unaposoma Kurani, tunaweka kati yako na wale wasioamini Akhera kizuizi kisichoonekana (hijaabam-mastuu-raa)." (17:45)

"Wakati kizuizi kilimwepusha na wao (Fattakhazat min duunihim hijaabaa), tulimtuma Roho wetu kwake.  Alimwendea kwa umbo la mwanadamu." (19:17)

"Enyi mlioamini, msiingie nyumba za mtume isipokuwa mmepewa ruhusa ya kula, wala msilazimishe

mwaliko kama huo kwa namna yoyote ile. Na mkiitwa, ingieni. Na mtakapomaliza kula, tokeni; msimshughulishe kwa mazungumzo marefu. Hili lilikuwa likimuumiza mtume, naye alikuwa na haya kuwaambia. Lakini Mungu haoni haya kusema ukweli. Ikiwa mtawaomba wake zake kitu, waombeni nyuma ya pazia (Wa izaa saaltumuu-hunna mataa-an fasaluuhunna minw-waraaa-i hijaab). Hili ni safi zaidi kwa nyoyo zenu na nyoyo zao. Hamruhusiwi kumuumiza mtume wa Mungu. Hamtaoa wake zake baada yake, kwani hili litakuwa kosa kubwa mbele za Mungu." (33:53)

"Kisha akasema, "Nilifurahia vitu vya kimwili zaidi kuliko nilivyofurahia kumwabudu Mola wangu, mpaka jua lilipozama (hatta tawaarat bilhijaab)." (38:32)

"Wakasema, "Akili zetu zimeamua, masikio yetu ni viziwi kwa ujumbe wako, na kizuizi kinatutenganisha na wewe (wa baynika hijaabun-fa-mal innanaa aamiluun). Fanya unachotaka, nasi tutafanya hivyo." (41:5)

"Hakuna mwanadamu anayeweza kuwasiliana na Mungu isipokuwa kwa ufunuo, au kutoka nyuma ya pazia (aw minw-waraaai hijaabin), au kwa kumtuma mjumbe ambaye kupitia yeye Anafunua Anachotaka. Yeye Ndiye Aliye Juu, Mwenye Hekima." (42:51)

Qur'ani inaweka jukumu kwa wanaume na wanawake kudhibiti macho yao, na kwa hakika, siyo kufunika mwanamke (hijab) kama tunavyoelewa kutoka aya ifuatayo:

"Waambie wanaume wanaoamini kwamba wadhibiti macho yao, na wadumishe usafi wao. Hili ni safi zaidi kwao. Mungu Anajua kikamilifu kila wanachofanya. Na waambie wanawake wanaoamini wadhibiti macho yao, na wadumishe usafi wao..." (24:30-31)

Kwa kumalizia, kufunika wanawake katika baadhi ya nchi za Kiislamu ni uvumbuzi wa kidini unaotokana na mila ili kuwakandamiza wanawake. Haina uhusiano wowote na sheria za Mungu katika Qur'ani. 

Uchambuzi wa Aya za Qur'ani

Ifuatayo ni jaribio la kutoa ufafanuzi juu ya dhana potofu kuhusu kanuni za mavazi ya wanawake katika Uislamu, nyingi zikiwa na mizizi katika msamiati uliotumika katika aya zenyewe. Maana ya maneno yaliyotumika katika Qur'ani imedhibitiwa kwa ufanisi ili kupotosha maana halisi ya maneno ya Mungu na kuhalalisha desturi za mila za Kiislamu.

Kwa muda mrefu wa miaka mingi, watu wengi wenye uzoefu mkubwa katika lugha ya Kiarabu wamechangia katika maelezo yaliyokusanywa na, hatimaye, kuwasilishwa hapa. Kwa hiyo, uundaji wa ufafanuzi huu hauwezi kuhusishwa na mimi peke yangu.

Mungu ametupa kanuni tatu za msingi kuhusu kanuni za mavazi ya wanawake:
(1) vazi bora ni vazi la uadilifu,
(2) tunapovaa, tunapaswa kufunika kifua chetu (matiti), na
(3) kurefusha vazi letu.

Ingawa kanuni hizi tatu rahisi huenda zisiwe za kutosha kwa wale wasioamini hekima ya maneno ya Mungu, waumini wa kweli wanajua kwamba amri ya Mungu inatosha kabisa.

Ingawa iko ndani ya uwezo kamili wa Mungu kuwapa wanadamu kanuni zaidi kuhusu kanuni za mavazi (hata kufikia hatua ya grafu, miundo au kufafanua mipaka ya rangi), Yeye badala yake anatoa masharti rahisi kwa wanadamu kwa ajili ya mwongozo na anaacha mengine kwetu kuamua. Na kwa ujanja wa kutosha, miongozo hii mitatu inatosha kabisa kumpa kila mwanamke ufahamu wa adabu sahihi huku akilinda haki yake ya kuchagua vazi lake kwa uhuru. Nyongeza yoyote kwa kanuni hizi za msingi za Kurani inaweza kuonekana kama jaribio la wazi la kumrekebisha Mungu au kuboresha muundo Wake wa rehema.

Licha ya hayo, watafsiri wameongeza kwa makusudi maoni yao potofu katika aya ambayo yanatokana na vitabu vilivyotungwa na wanadamu vya Hadith na Sunna. Kwa uwezekano wote, vipengele vya hitimisho lao pia vimetokana na mavazi ya kitamaduni ya wanawake wa Kiarabu katika siku za Muhammad. Matokeo yake, tafsiri hizi za Kurani zinatofautiana kabisa na amri za Mungu.

Hata hivyo, kiwango kikubwa cha utata kinazunguka idadi fulani ya maneno. Nitayashughulikia hayo sasa, na kisha nitaendelea kueleza maneno mengine yanayokabiliwa na tafsiri potofu.

Maneno ya Kiarabu Yaliyotafsiriwa Vibaya Katika Aya Zinazohusu Kanuni za Mavazi ya Wanawake

“Na waambie wanawake waumini wainamishe macho yao, na wahifadhi usafi wao. Hawatafunua sehemu yoyote ya miili yao, isipokuwa ile iliyo lazima. Watafunika vifua vyao, na hawatalegeza kanuni hii mbele ya wengine isipokuwa waume zao, baba zao, baba za waume zao, wana wao, wana wa waume zao, kaka zao, wana wa kaka zao, wana wa dada zao, wanawake wengine, watumishi wa kiume au wafanyakazi ambao tamaa zao za ngono zimebatilishwa, au watoto ambao hawajafikia kubalehe. Hawatapiga miguu yao wanapotembea ili kutikisa na kufunua maelezo fulani ya miili yao. Nyote mtubu kwa Mungu, enyi waumini, ili mpate kufanikiwa.” 24:31

Aya za 24:31 na 33:59 zinatufundisha tunachohitaji kujua: Ukiangalia neno la Kiarabu Yudnina (ambalo linamaanisha kurefusha), Alaihinna (ambalo linamaanisha juu yao / juu ya yao), Min- jaloabiibhinna (ambalo linamaanisha vazi au nguo), haya ndiyo masharti pekee yaliyotumika katika aya hiyo kufafanua mafundisho ya kanuni zetu za mavazi. Na hata zaidi, maneno ya Kiarabu yanayoelezea kichwa, nywele, macho au pazia hayapatikani popote.

Khimar / khomoorehenna

Maana ya kitamaduni imekuwa kifuniko, SIO kifuniko cha kichwa; hata hivyo, uvumbuzi wa hivi karibuni katika tafsiri unaufafanua kama kifuniko cha kichwa. Khimar ilifanywa kwa makusudi kumaanisha “kifuniko cha kichwa” na wasomi waliotaka kutekeleza uelewa wao binafsi ambao, kwa kushangaza, unapingana na Mungu katika Kurani. Walipitisha maana hii potofu kwa wengine, ikiwa ni pamoja na wasomi walioandika upya kamusi za Kiarabu.

Neno “khimar” linatokana na neno la msingi khamara ambalo linamaanisha “kufunika,” kwa hivyo chochote kinachofunika kitu chochote ni khimar. Mvinyo kwa Kiarabu unaitwa “khamra”, kwa sababu unafunika ubongo na kumfanya mtu apoteze uwezo wake wa kufikiri vizuri. Pazia ni khimar kwa sababu inafunika dirisha, kitambaa cha meza ni khimar kwa sababu inafunika meza, gauni ni khimar kwa sababu inafunika mwili (gauni lolote linahesabiwa kuwa khimar; khimar haizuiliwi na kifuniko cha kichwa). Blanketi linaweza kutumika kama khimar, shali ni khimar, n.k. Watafsiri wengi, wakiathiriwa na Hadith, hutafsiri neno hilo kama PAZIA na hivyo kuwapotosha watu wengi kuamini kwamba aya hii inahimiza kufunika kichwa.

Katika 24:31 Mungu anawaomba wanawake watumie kifuniko chao ‘khimar’ (kikiwa gauni, koti, shali, shati, blauzi, skafu n.k.) kufunika kifua chao / matiti yao, si vichwa vyao au nywele zao. Kama Mungu angetaka kuwaamuru wanawake kufunika vichwa vyao au nywele zao, hakuna kitu kingemzuia kufanya hivyo, lakini Mungu hakuwaamuru wanawake kufunika vichwa vyao au nywele zao. 

Neno la Kiarabu la kifua, “jaib” liko katika aya (24:31), lakini maneno ya Kiarabu ya kichwa, “raas” au nywele, “shaar” HAYAKO katika aya.

Sehemu ya mwisho ya aya (24:31) inatafsiriwa kama, “Hawapaswi kupiga miguu yao wanapotembea ili kutikisa na kufichua maelezo fulani ya miili yao.” Maelezo ya mwili yanaweza kufichuliwa au kutofichuliwa na gauni unalovaa, si kwa kifuniko chako cha kichwa.

Angalia pia usemi katika 24:31, “Hawapaswi kufichua sehemu yoyote ya miili yao, isipokuwa ile ambayo ni muhimu.”

Usemi huu unaweza kusikika kuwa wa kutatanisha kwa wengi, kwa sababu tu bado hawajaelewa rehema za Mungu. Tena, Mungu anatumia neno la jumla sana kuwapa watu uhuru wa kuamua juu ya ufafanuzi sahihi wa “nini ni muhimu” kulingana na hali zao, mtawalia.

Si jukumu la msomi au mtu yeyote maalum kufafanua neno hili. Badala yake, Mungu anaweka utata wa makusudi katika istilahi za aya ili kumpa kila mwanamke chaguo sahihi na uamuzi kuhusu mtindo wake wa mavazi. Wanawake wanaotenda haki hawatakuwa na shida kufanya uamuzi sahihi katika kufichua tu “kile ambacho ni muhimu.”

Zeenatahunna

Neno “zeenatahunna” katika 24:31 linarejelea sehemu za mwili wa kike (uzuri) ambazo zinaweza kusisitizwa na harakati za kupita kiasi za mwili wakati wa kutembea, SI mapambo bandia na mapambo ambayo baadhi ya watafsiri wangeweza kudai neno hilo linarejelea. Mwishoni mwa aya, Mungu aliwaambia wanawake wasipige miguu yao kuonyesha “zeenatahunna”.

Kupiga miguu wakati wa kutembea kunaweza kusisitiza au kutikisa sehemu fulani za mwili ambazo hazihitaji kuletwa kwa umakini bila sababu. Ni muhimu kukumbuka kwamba ingawa kutembea kwa hatua za kupita kiasi kunaweza kuvutia umakini unaolengwa kwa mikunjo fulani ya mwili, kitendo hicho hakiongezi mvuto wa kingono wa kichwa, nywele au uso. Hubaki sawa licha ya harakati yoyote isiyopendeza na si sehemu ya kile Mungu anachokiita katika aya hii zeena iliyofichwa. Zaidi ya hayo, maneno ya Kiarabu yaliyotumika katika aya yoyote hayana uhusiano wowote na nywele, kichwa, macho au vipodozi.

Kwa kweli, kuna maneno mawili katika 33:59 ambayo yamepotoshwa:

Bila kujali shughuli, kanuni ya mavazi iliyoelezwa katika Kurani ni ya lazima wakati wote. Kwa hivyo, iwe uko kazini, sokoni, ukisali nyumbani au msikitini, amri hiyo hiyo inatumika kwa hafla zote. Pazia, hata hivyo, haihitajiki katika kutekeleza ibada yoyote ya Kiislamu bila kujali wakati na mahali.

Hata hivyo, Kurani inapendekeza hasa kwamba mtu avae vizuri anapohudhuria Msikiti katika 7:31. Hakuna amri maalum kuhusu mtindo wa mavazi wakati wa kuangalia sala ya mawasiliano, hata hivyo.

Waislamu wa jadi wanapinga amri hizi kwa kuwalazimisha wanawake wao kufunika miili yao kutoka kichwa hadi miguu, karibu tu kuwazuia uwezo wa kupumua. Lakini kama hii ingekuwa kweli amri ya Kiislamu, kungekuwa na haja gani kwa Mungu kuwaambia wanawake waziwazi "wafunike uzuri wao"? Mungu angeweza kuwaamuru wanawake kujifunika kutoka juu hadi chini. Kwa kunukuu vibaya neno "uzuri" katika aya, wasomi wanafunua uhuru wanaochukua katika kupotosha maana halisi ya Kurani kwa kutoa tafsiri zao za uwongo kwa mantiki potofu. Kwa maana kwa hesabu yao, inaweza kubishaniwa kuwa wanawake wasiovutia na wazee wanapaswa kusamehewa kujifunika kwa misingi ya kukosekana kwa uzuri kwa wanawake kama hao. 24:31 inatufundisha tunachohitaji kujua; kuna maneno matatu tu katika aya kueleza kanuni ya mavazi ya kike.

Gilbab

Neno hili kwa kawaida hutafsiriwa kama "nguo" lakini upotoshaji wa wazi upo katika tafsiri hii. Nguo ni aina moja tu ya gilbab. Gauni, shati, sketi, gauni la usiku, koti —kwa kifupi—kipande chochote cha nguo kinaweza kuainishwa kama gilbab. Maana ya neno inakanusha uhusiano wowote na jinsia pia; mwanamume au mwanamke anaweza kuvaa gilbab. Kuongoza wengine kuamini kwamba neno lilikuwa na maana nyingine yoyote, isiyofungwa au iliyozuiliwa, ni njama kati ya wapotoshi kuwadanganya wasio na hatia katika maoni potofu ya ukweli.

Min jaloabiibhinna inazungumzia mavazi au vazi kwa ujumla. Neno muhimu ni Yudinana. Kabla ya maelezo yoyote ya neno hili, hata hivyo, ni muhimu kujadili neno "ala."

Ala

Neno ala katika aya hii linachukua maana ya "kufunika;" hii inakuwa dhahiri kutokana na tahajia maalum ya neno, na herufi ya Kiarabu ain. Katika tofauti ya kawaida ya neno, ala imeandikwa na herufi alif, ambayo inabadilisha ufafanuzi wa neno kumaanisha "mpaka."

Kwa hivyo, Mungu anawauliza wanawake kutumia vazi lolote lile kufunika kifua chao. Mungu hasemi kutumia vazi linalokufunika kutoka juu hadi kifuani.

Yudinana

Neno hili linatokana na neno "Dana" ambalo linamaanisha "kukaa karibu." Inaweza kueleweka kwa urahisi kumaanisha "kukaa karibu na ardhi" (yaani kurefusha), lakini kipimo kamili cha urefu hakijaashiriwa popote. Maelezo kama hayo yameachwa kwa mtu binafsi kuamua. Wapotoshi wanajaribu kutafsiri yudinana kama kunyakua nguo yako na kuitupa juu yako mwenyewe.

Maneno ya Kiarabu yudnina (kurefusha), alaihinna (juu yao/juu yao), na min jaloabiibhinna (mavazi au vazi), ndiyo maneno pekee yaliyotumika katika aya kueleza mafundisho ya kanuni yetu ya mavazi. Hakuna mahali ambapo mtu anapata neno lolote la Kiarabu linaloelezea kichwa, nywele, macho au pazia kwa jambo hilo.

Katika aya nyingine inayohusiana na kanuni za mavazi ya wanawake, tafsiri za “kurefusha vazi la mtu” huibua utata. Kushindwa kwa makasisi kutoa maana halisi ya neno hilo katika Quran, kunabaki kuwa sababu kuu ya utofauti huo.

Hitimisho

“Ewe Nabii! Waambie wake zako, na binti zako, na wake za Waumini wajiteremshie shungi zao. Hivyo itakuwa afadhali watambulikane, wala wasiudhiwe. Na Mwenyezi Mungu ni Mwenye kusamehe, Mwenye kurehemu.” (33:59)

Kufunika vifua kwa kipande huru cha nguo pia ni kufunika kifua. Wanawake wa Kiislamu wa jadi wamebuni mtindo wa mavazi ya kufunika kichwa bila msingi kutoka Quran, yaani hijabu. Ingawa ni makosa kudai kuwa hiyo ni vazi la Kiislamu, bado ni makosa kuunganisha moja na nyingine na kudai kuwa hijabu wanayovaa lazima irefushwe kufunika kifua.

Katika 33:59, Mungu anaweka kanuni nyingine ya mavazi kwa wanawake wa Kiislamu wakati wa maisha ya mtume. Katika aya hii, Mungu alimwambia mtume kuwaambia wanawake warefushe nguo zao, na hakusema kamwe urefu ni kiasi gani. Mungu angeweza kusema waambie warefushe nguo zao hadi kwenye vifundo vya miguu au hadi katikati ya ndama zao au hadi magotini mwao, lakini MUNGU HAKUFANYA HIVYO. Mungu anajua kwamba tutaishi katika jamii tofauti na kuwa na tamaduni tofauti na anasisitiza kwamba maelezo madogo ya kanuni hii ya mavazi yataachwa kwa watu wa kila jamii.

Kwa mtu yeyote, mwenye ujuzi au la, kuchora mstari na kufanya hitimisho kwa Mungu kuhusu ufafanuzi wa heshima ni kukiri tu kwamba yeye anadhani anajua vizuri kuliko Mungu. Mungu alituachia wazi (mradi wafuate sheria tatu za msingi) na hakuna anayeweza kuzuia hilo. Zaidi ya hayo, akili timamu inaweza kujua ni vazi gani linafaa vya kutosha kuepuka matusi. Ni wanaume tu wenye mawazo machafu kuhusu wanawake ndio watabaki na mawazo yao mabaya. Wakati Mungu anawaamuru “wanaume na wanawake waumini washushe macho yao na wadumishe usafi wao.”

Hivyo, Hijabu ya jadi imeongezwa na Sunnah, na haijaelezewa kwa undani katika Quran. Hii inafanya Sunnah kuwa maandiko yaliyowekwa sawa na Quran. Wakati wa Mtume, alifuata Quran pekee. Kwa kuweka pamoja amri kwa wanawake kuvaa kama Mungu anavyowakusudia, pamoja na maelekezo ya kuwaangalia wanawake kwa heshima na staha, hakutakuwa na matatizo yoyote - Mungu akipenda.