سوره 28: تاريخ (القصص)
به نام خدا، بخشندهترين، مهربانترين
[28:1] ط.س.م.
[28:2] اين (حروف) قسمتی از اثبات اين كتاب شگفتانگيز است.
[28:3] ما در اين بر تو قسمتی از تاريخ موسی و فرعون را به حقيقت می‌خوانيم، برای منفعت مردمی كه ايمان دارند.
[28:4] فرعون در زمين مستبد شد، و در ميان بعضی از مردم تبعيض قائل شد. او گروهی را كه ضعيف بودند زجر می‌داد، پسرانشان را بقتل می‌رساند، در حالی كه دخترانشان را زنده می‌گذاشت. او واقعاً ستمكار بود.
خدا برای ستم ديدگان جبران می‌كند
[28:5] ما خواستيم تا برای كسانی كه در زمين به ايشان ستم شد، جبران كنيم، و تا آنها را رهبر قرار دهيم، و آنها را وارث قرار دهيم.
[28:6] و تا آنها را در زمين مستقر كنيم، و به فرعون، هامان، و سپاهيانشان مزه رنج و اندوهی را كه بر ديگران وارد آوردند، بچشانيم.
اعتماد به خدا
[28:7] ما به مادر موسی وحی كرديم: "به او شير بده، و هر وقت جان او را در خطر ديدی، بدون ترس و اندوه او را به رودخانه بيانداز. ما او را به تو باز خواهيم گرداند، و او را يكی از رسولان قرار خواهيم داد."
[28:8] خانواده فرعون او را گرفتند، فقط برای اينكه او گروه مخالف را رهبری نمايد و تا برای آنها منبعی از اندوه باشد. اين بخاطر آن بود كه فرعون، هامان، و سپاهيانشان از متجاوزين بودند.
در كمينگاه شير
[28:9] همسر فرعون گفت، "اين می‌تواند مايه خوشحالی برای من و تو باشد. او را نكش، زيرا ممكنست او برای ما منفعتی داشته باشد، يا اينكه ممكنست او را بعنوان پسرمان به فرزندی قبول كنيم." آنها حتی فكرش را هم نمی‌كردند.
[28:10] فكر مادر موسی چنان مضطرب بود كه نزديك بود مشخصات او را فاش كند. اما ما قلب او را محكم ساختيم، تا او را مؤمن سازيم.
[28:11] او (مادر) به خواهر او (موسی) گفت، "مسير او را دنبال كن." او (خواهر) از دور او را تماشا می‌كرد، در حالی كه آنها نمی‌دانستند.
طفل به مادرش بازگردانيده شد
[28:12] ما او را از قبول همه دايهها منع كرديم. سپس (خواهر موسی) گفت، "من می‌توانم خانوادهای را به شما نشان دهم كه می‌توانند او را برای شما پرورش دهند، و از او خوب نگهداری كنند."
[28:13] اينچنين ما او را به مادرش باز گردانديم، تا او را خوشحال كنيم، نگرانیهای او را برطرف كنيم، و تا بگذاريم بفهمد كه وعده خدا حقيقت دارد. اگرچه اكثر آنها نمی‌دانند.
[28:14] هنگاميكه بالغ شد و نيرومند، ما به او حكمت و دانش عطا كرديم. ما اينچنين پرهيزكاران را پاداش می‌دهيم.
موسی آدم می‌كشد
[28:15] روزی او غير منتظره داخل شهر شد، بدون اينكه مردم او را بشناسند. دو مرد را مشغول دعوا يافت؛ يكی (عبری) از مردم خود، و ديگری (مصری) از دشمنانش. مردی كه از مردمش بود از او برعليه دشمنش تقاضای كمك كرد. موسی به او مشتی زد، او را كشت. او گفت، "اين كار شيطان است؛ او دشمن واقعی است، و گمراه كنندهای آشكار."
[28:16] او گفت، "پروردگار من، من بر نفس خود ستم كردهام. خواهش می‌كنم من را ببخش،" و او، او را بخشيد. او عفو كننده است، مهربانترين.
[28:17] او گفت، "پروردگار من، در عوض نعمتهايی كه به من عطا نمودی، من هرگز پشتيبان گناهكاران نخواهم بود."
[28:18] صبح او در شهر بود، ترسان و مراقب. شخصی كه روز قبل از او كمك خواسته بود، دوباره از او تقاضای كمك كرد. موسی به او گفت، "تو واقعاً باعث دردسر هستی."
جنايت موسی آشكار شد
[28:19] قبل از اينكه او به دشمن مشتركشان حمله كند، او گفت، "ای موسی، آيا می‌خواهی من را بكشی مانند مردی كه ديروز كشتی؟ بديهی است كه تو می‌خواهی روی زمين مستبد باشی؛ تو نمی‌خواهی پرهيزكار باشی."
[28:20] مردی از طرف ديگر شهر دوان دوان آمد، می‌گفت، "ای موسی، مردم نقشه قتل تو را می‌كشند. بهتر است فوراً بروی. من به تو نصيحت خوبی می‌كنم."
[28:21] او از شهر فرار كرد، ترسان و مراقب. او گفت، "پروردگار من، من را از دست مردم ظالم نجات بده."
در مَديَن
[28:22] او در راه مسافرت بطرف مدين گفت، "باشد كه پروردگارم من را به راه راست هدايت كند."
[28:23] هنگاميكه به آب مدين رسيد، جمعيتی از مردم را در حال آب كشيدن يافت، و متوجه دو زن شد كه در گوشهای منتظر بودند. او گفت، "چه می‌خواهيد؟" آنها گفتند، "ما نمی‌توانيم آب بكشيم تا اينكه مردم پراكنده شوند، و پدر ما مرد پيری است."
[28:24] او برای آنها آب كشيد، سپس رفت در زير سايهای، بگفت، "پروردگار من، هر رزقی برای من بفرستی به آن بسيار محتاج هستم."
[28:25] بزودی يكی از آن دو زن با شرم به او نزديك شد، و گفت، "پدرم از تو دعوت می‌كند كه بخاطر كشيدن آب برای ما، مزدی به تو بدهد." هنگاميكه او را ملاقات كرد، و داستان خود را برايش تعريف كرد، او گفت، "هيچ نترس، تو از مردم ظالم نجات پيدا كردهای."
موسی ازدواج می‌كند
[28:26] يكی از آن دو زن گفت، "ای پدر من، او را استخدام كن. او بهترين است برای استخدام، چون او قوی و امين است."
[28:27] او گفت، "آرزو دارم كه تو با يكی از دو دختر من ازدواج كنی، و بجای آن تا هشت سفر حج برای من كار كنی؛ اگر آن را به ده برسانی، به اختيار خودت باشد. من نمی‌خواهم اين موضوع را برای تو زياد مشكل بگيرم. تو من را بخواست خدا، پرهيزكار خواهی يافت."
[28:28] او گفت، "اين توافقی است بين من و تو. من هر كدام از آن دو مدت را به انجام رسانم، تو با هيچكدام مخالفت نخواهی كرد. خدا بر آنچه ما گفتيم وكيل است."
در مصر
[28:29] هنگاميكه او تعهدات خود را بجای آورد، با خانوادهاش (بسوی مصر) مسافرت كرد. او در دامنه كوه سينا آتشی ديد. به خانواده خود گفت، "اينجا بمانيد. آتشی ديدهام. شايد از آن برای شما خبری بياورم، يا پارهای از آن را برای گرم كردن شما بياورم."
موسی تعيين شد
[28:30] هنگاميكه به آن رسيد، از لبه سمت راست آن محل، در آن مكان مبارك كه بوته آتش قرار داشت، ندا شد: "ای موسی، اين من هستم. خدا؛ پروردگار جهان.
[28:31] "چوب دستی خود را بيانداز." هنگاميكه آن را مانند ديوی در حال جنبيدن ديد، بازگشت و پا بفرار گذاشت. "ای موسی، بازگرد؛ نترس. تو كاملاً در امان هستی.
[28:32] "دستت را در جيب خود كن؛ سفيد و بدون لك بيرون خواهد آمد. پر و بال خود را جمع كن و ترس خود را فرو نشان. اينها دو نشانه است از طرف پروردگارت، تا به فرعون و بزرگانش نشان داده شود؛ آنها مردمی ستمكار بودهاند."
[28:33] او گفت، "پروردگار من، من يكی از آنها را كشتم، و می‌ترسم تا مبادا آنها من را بكشند.
[28:34] "همچنين، برادرم هارون خوش سخنتر از من است. او را بعنوان كمك با من بفرست تا من را تصديق و تقويت كند. می‌ترسم تا مبادا آنها من را باور نكنند."
[28:35] او گفت، "ما تو را بواسطه برادرت تقويت خواهيم كرد، و ما به هر دوی شما اقتداری آشكار عطا خواهيم كرد. بنابراين، آنها توانايی آسيب رساندن به هيچكدام از شما را نخواهند داشت. با معجزات ما، هر دوی شما، همراه با كسانی كه از شما پيروی می‌كنند، پيروز خواهيد شد."
تكبر فرعون
[28:36] هنگاميكه موسی با نشانههای واضح و شگفتانگيز ما نزد آنها رفت، گفتند، "اين شعبدهای است ساختگی. ما هرگز چنين چيزی از اجدادمان نشنيدهايم."
[28:37] موسی گفت، "پروردگار من بهتر می‌داند كه چه كسی هدايت را از طرف او آورد، و عاقبت چه كسانی پيروز خواهند شد. مسلماً، متجاوزين هرگز پيروز نمی‌شوند."
[28:38] فرعون گفت، "ای بزرگان، من غير از خود، خدايی برای شما نمی‌شناسم. بنابراين، ای هامان، خشتها را بپز تا برجی بنا كنی تا شايد نگاهی به خدای موسی بياندازم. من اطمينان دارم كه او دروغگو است."
[28:39] اينچنين، او و سپاهيانش در زمين به تكبر ادامه دادند، بدون هيچ حقی، و گمان كردند كه به ما بازگردانده نخواهند شد.
[28:40] در نتيجه، ما او و سپاهيانش را مجازات كرديم، با انداختن آنها به دريا. ببين چگونه است عاقبت متجاوزين.
[28:41] ما آنها را امامهايی قرار داديم كه مردمشان را به جهنم رهبری كردند. علاوه بر اين، آنها در روز قيامت هيچ كمكی نخواهند داشت.
[28:42] آنها در اين دنيا سزاوار محكوميت شدند، و در روز قيامت از حقير شدگان خواهند بود.
كتاب موسی*
[28:43] ما به موسی كتاب آسمانی عطا كرديم-پس از اينكه نسلهای قبلی را هلاك كرديم، و پس از اينكه بوسيله آنها مثال قرار داديم-تا پندی باشد برای مردم، و هدايت، و رحمت، تا باشد كه متوجه شوند.
خطاب به رسول ميثاق خدا
[28:44] تو در سراشيبی كوه غربی حضور نداشتی، هنگاميكه ما آن دستور را بر موسی مقرر داشتيم؛ تو شاهد نبودی.
[28:45] اما ما نسلهای زيادی پديد آورديم، و، بعلت مرور زمان (منحرف شدند). و نه تو در ميان مردم مدين بودی كه آيات ما را برايشان بخوانی. اما ما رسولان را فرستاديم.
[28:46] نه تو در سراشيبی كوه سينا بودی هنگاميكه ما (موسی را) ندا داديم. اما اين رحمتی است از سوی پروردگارت (بر مردم،) تا مردمی را كه تا بحال هشدار دهندهای قبل از تو بر آنها نيامده است، هشدار دهی، تا باشد كه متوجه شوند.
هيچ بهانهای نيست
[28:47] بنابراين، هنگاميكه بخاطر اعمالشان مصيبت بر آنها وارد آيد، نمی‌توانند بگويند، "پروردگار ما، اگر رسولی بر ما فرستاده بودی، ما از آيات تو پيروی می‌كرديم و از مؤمنان می‌شديم."
تورات و قرآن
[28:48] حال كه حقيقت از طرف ما بر ايشان آمده است، گفتند، "اگر فقط همان معجزاتی كه قبلاً به موسی نشان داده شد، به ما نشان داده می‌شد!" آيا آنها قبلاً به آنچه به موسی داده شده بود ناباور نشدند؟ آنها گفتند، "هر دو (كتاب آسمانی) كار شعبدهبازی است كه از روی هم نوشته شده است." همچنين گفتند، "ما به هر دوی آنها كافر هستيم."
[28:49] بگو، "پس كتابی آسمانی از طرف خدا ارائه دهيد با هدايتی بهتر از اين دو، تا بتوانم از آن پيروی كنم، اگر راست می‌گوييد."
خدا تعليماتش را بواسطه رسولانش بر ما ميفرستد
[28:50] اگر آنها به تو جوابی ندادند، پس بدان كه آنها فقط از عقايد خود پيروی می‌كنند. چه كسی گمراهتر از كسانی است كه از عقايد خود پيروی می‌كنند، بدون هيچگونه هدايتی از طرف خدا؟ خدا چنين مردم ستمكاری را هدايت نمی‌كند.
همه مؤمنان واقعی قرآن را قبول می‌كنند
[28:51] ما پيغام را به آنها تحويل دادهايم، تا باشد كه متوجه شوند.
[28:52] كسانی كه ما آنها را با كتابهای آسمانی قبلی نعمت داديم، به اين ايمان خواهند آورد.
[28:53] هنگاميكه برايشان خوانده شود، خواهند گفت، "ما به اين ايمان داريم. اين حقيقت است از طرف پروردگارمان. حتی قبل از اينكه آن را بشنويم، ما از تسليم شدگان بوديم."
پاداش دوبرابر برای مسيحيان و يهوديانی كه حقيقت را تشخيص دهند
[28:54] ما پاداش اينها را دو برابر عطا می‌كنيم، بخاطر ثابتقدمانه استقامت كردنشان. آنها در مقابل كارهای بد، كارهای خوب انجام می‌دهند، و از آنچه روزیشان قرار دادهايم انفاق می‌كنند.
[28:55] هنگاميكه با گفتار بيهوده مواجه می‌شوند، به آن بیاعتنايی می‌كنند و می‌گويند، "ما مسئول اعمال خود هستيم، و شما مسئول اعمال خود هستيد. صلح بر شما. ما نمی‌خواهيم مانند نادانان رفتار كنيم."
فقط خدا هدايت می‌كند
[28:56] تو نمی‌توانی كسانی را كه دوست داری، هدايت كنی. خدا تنها يكتايی است كه برطبق خواست خود هدايت می‌كند، و برطبق دانش خود در باره كسانی كه شايسته هدايت شدن هستند.
[28:57] آنها گفتند، "اگر ما از هدايت تو پيروی كنيم، از اذيت و آزار رنج خواهيم برد." آيا ما برايشان مكانی مقدس تأسيس نكرديم كه به آن همه نوع ميوهای، بعنوان روزی از طرف ما، اهدا می‌شود؟ بدرستيكه، اكثرشان نمی‌دانند.
[28:58] ما بسياری از اجتماعات را بخاطر ناسپاسی نسبت به زندگيشان هلاك كرديم. درنتيجه، اين است خانههايشان، چيزی نيست جز خرابههای غير مسكونی بعد از آنها، بجز چندتايی. ما وراث بوديم.
[28:59] زيرا پروردگارت هيچوقت جمعيتی را بدون اينكه رسولی در ميانشان بفرستد، تا آيات ما را برايشان بخواند، هلاك نمی‌كند. ما هرگز جمعيتی را هلاك نمی‌كنيم، مگر اينكه مردم آن ستمكار باشند.
[28:60] هرچه به شما داده شده است، فقط متاع زندگی اين دنيا است، و تجملات آن. آنچه نزد خدا است بسيار بهتر است، و جاودانی. آيا نمی‌فهميد؟
[28:61] آيا كسی كه به او وعده دادهايم، وعدهای خوب كه حتماً انجام خواهد شد، با كسی كه متاع موقتی زندگی اين دنيا را به او می‌دهيم، مساوی است، كه سپس در روز قيامت به مجازات ابدی گرفتار می‌شود؟
بُتها پرستش كنندگانشان را طرد می‌كنند
[28:62] آن روز خواهد آمد كه او آنها را ندا دهد، "كجا هستند معبودانی كه در كنار من قرار داده بوديد؟"
[28:63] كسانی كه سزاوار آن قضاوت شدند، خواهند گفت، "پروردگار ما، اينها هستند كسانی كه ما آنها را گمراه كرديم؛ ما آنها را گمراه كرديم چون خودمان گمراه بوديم. اكنون ما كاملاً خود را وقف تو می‌كنيم. آنها در واقع ما را پرستش نمی‌كردند."
[28:64] گفته خواهد شد، "معبودان خود را بخوانيد (تا به شما كمك كنند)." آنها را خواهند خواند، اما جواب نخواهند داد. آنها متحمل عذاب خواهند شد، و آرزو كنند كه هدايت شده بودند!
پاسخ ما به رسولان
[28:65] در آن روز، او از همه سئوال خواهد كرد، "به رسولان چطور پاسخ داديد؟"
[28:66] در آن روز آنقدر آنها با حقايق متعجب خواهند شد كه زبانشان بند خواهد آمد.
[28:67] و اما كسانی كه توبه كنند، ايمان آورند و زندگی پرهيزكارانهای را در پيش گيرند، با برندگان خواهند بود.
[28:68] پروردگار تو آن يكتايی است كه هر چه بخواهد خلق می‌كند، و انتخاب می‌كند؛ هيچكس ديگری انتخاب نمی‌كند. ستايش خدا را، بزرگوارترين. او بسيار بالاتر از آن است كه احتياج به شركايی داشته باشد.
[28:69] پروردگارت به درونیترين افكار كه در سينهشان پنهان است، آگاه است، همانطور به آنچه آشكار می‌سازند.
[28:70] او خدای يكتا است؛ خدای ديگری در كنار او نيست. همه ستايش از آن او است، در اين اولين زندگی و در آخرت. همه قضاوت با او است، و بازگشت شما به سوی او خواهد بود.
نعمتهای خدا
[28:71] بگو، "اگر خدا شب را همينطور مداوم تا روز قيامت نگاه می‌داشت چطور؟ كدام خدا غير از خدا می‌تواند برای شما روشنايی فراهم كند؟ آيا نمی‌شنويد؟"
[28:72] بگو، "اگر خدا روز را همينطور مداوم تا روز قيامت نگاه می‌داشت چطور؟ كدام خدا غير از خدا می‌تواند برای شما شبی برای استراحت فراهم كند؟ آيا نمی‌بينيد؟"
[28:73] اين رحمتی است از طرف او كه او برای شما شب و روز را آفريد تا (هنگام شب) استراحت كنيد، سپس (هنگام روز) بدنبال نعمتهای او باشيد، تا باشد كه سپاسگزار باشيد.
معبودان هيچ قدرتی ندارند
[28:74] آن روز خواهد آمد كه او از ايشان سئوال كند، "كجا هستند معبودانی كه جعل كرده بوديد تا همرديف من قرار دهيد؟"
[28:75] ما از هر جمعيتی شاهدی انتخاب خواهيم كرد، سپس گوييم، "اثبات خود را نشان دهيد." آنها آنوقت متوجه خواهند شد كه تمام حقيقت از آن خدا است، در حاليكه معبودانی كه جعل كرده بودند آنها را ترك خواهند كرد.
قارون
[28:76] قارون (برده فروش) يكی از مردم موسی بود كه به آنها خيانت و ستم كرد. ما آنقدر گنج به او داديم كه تقريباً كليدهای آن برای محكمترين بندها بسيار سنگين بود. مردمش به او گفتند، "اينقدر متكبر نباش؛ خدا كسانی را كه متكبر هستند، دوست ندارد.
[28:77] "از رزقی كه خدا به تو عطا كرده است استفاده كن، تا خانه آخرت را بيابی، بدون اينكه از سهم اين دنيای خود صرفنظر كنی. بخشش كن، همانطور كه خدا نسبت به تو بخشنده بوده است. در زمين فساد نكن. خدا فسادكاران را دوست ندارد."
[28:78] او گفت، "من همه اينها را بخاطر زرنگی خود بدست آوردم." آيا او درك نكرد كه خدا قبل از او نسلهايی را كه از او بسيار قويتر بودند و تعدادشان هم بيشتر بود، هلاك كرده بود؟ از متجاوزين (هلاك شده) درباره جرمشان سئوال نشد.
[28:79] روزی، او با شكوه فراوان در ميان مردمش بيرون آمد. كسانی كه زندگی اين دنيا را ترجيح می‌دادند گفتند، "آه، ما آرزو داشتيم آنچه را قارون دارد، داشتيم. واقعاً او بسيار خوشبخت است."
ثروت واقعی
[28:80] و اما كسانی كه دانش به ايشان عطا شده بود گفتند، "وای بر شما، پاداش خدا برای كسانی كه ايمان دارند و زندگی پرهيزكارانهای را در پيش می‌گيرند، بسيار بهتر است." هيچكس از اين برخوردار نشود مگر كسانی كه ثابتقدم هستند.
سرنوشت اجتنابناپذير مستبدان
[28:81] سپس ما باعث شديم تا زمين او و قصر او را ببلعد. هيچ ارتشی نمی‌توانست او را در مقابل خدا كمك كند؛ مقدر نبود كه او پيروز شود.
[28:82] كسانی كه روز قبل نسبت به او حسرت می‌خوردند، "حالا می‌فهميم كه خدا آن يكتايی است كه به هر كدام از بندگانش كه انتخاب كند، روزی می‌دهد، و دريغ می‌دارد. اگر بخاطر رحمت خدا بر ما نبود، او می‌توانست باعث شود زمين ما را هم ببلعد. حالا می‌فهميم كه كافران هرگز موفق نخواهند شد."
برندگان نهايی
[28:83] ما خانه آخرت را برای كسانی كه بدنبال مقام بالا و فساد در روی زمين نيستند، قرار می‌دهيم. پيروزی نهايی از آن پرهيزكاران است.
[28:84] هر كس كارهای پرهيزكارانه انجام دهد، پاداش بسيار بهتری دريافت می‌كند. و اما كسانی كه مرتكب گناه می‌شوند، جزای گناهانشان دقيقاً مساوی با اعمالشان است.
[28:85] مسلماً آن يكتايی كه قرآن را برای تو تعيين كرد، تو را به وعده گاه از قبل تعيين شدهای احضار خواهد كرد. بگو، "پروردگار من به كسانی كه از هدايت پيروی می‌كنند كاملاً آگاه است، و به كسانی كه گمراه شدهاند."
[28:86] تو هرگز انتظار نداشتی كه اين كتاب آسمانی سر راه تو قرار بگيرد؛ اما اين رحمتی است از طرف پروردگارت. بنابراين، نبايد از كافران طرفداری كنی.
[28:87] نبايد از آيات خدا پس از اينكه بر تو فرستاده شده است، منحرف شوی، و ديگران را به پروردگارت دعوت كن. و هرگز از مشركان نباش.
[28:88] نبايد در كنار خدا، خدای ديگری را پرستش كنی. خدای ديگری در كنار او نيست. همه چيز از بين می‌رود بغير از وجود او. همه سلطنت از آن او است و به سوی او بازگشت خواهيد كرد.